STRES VE ETKİLERİ                                                     

              Herkes stres yaşar ve bunu genelde basit tanımlarla açıklarız; “hayatın zorlukları karşısında psikolojimizin bozulması” olarak tanımlarız halbuki asıl tanımı: hayatımızda olup bitenlere karşı vücudumuzun gösterdiği tepkilerin bütünüdür. Selye (1956), stres konusuyla ilgilenen öncü bilim adamlarındandır ve stresi, "vücuda yüklenilen herhangi bir özel olamayan isteme karşı, vücudun tepkisi" olarak tanımlamaktadır. Cüceloğlu’na göre, stres, "bireyin fizik ve sosyal çevredeki uyumsuz koşullar nedeniyle, bedensel ve psikolojik sınırlarının ötesinde harcadığı gayrettir" (Cüceloğlu, 1994: 321). Yani stresi nasıl tanımlarsak tanımlayalım, stres gündelik yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Bütünüyle kurtulmak mümkün değildir ve stresle yaşamayı öğrenmeli, stresli durumlarla nasıl başa çıkacağımızı bilmemiz gerekir. Bir iyi stres bir de kötü stres vardır. İyi stres bazı durumlarda bizi motive eder, örneğin yıllardır buluşmadığınız bir yakın arkadaşınızla buluşurken kendinizi iyi hissedersiniz. Kötü stres zamanlarında da aynı bedensel tepkileri gösteriyor olsak da duygularımız farklıdır. Aslında yaşadığımız bütün olaylar nötrdür. Strese yol açan şey, olaylarla ve onlara gösterdiğimiz tepkiler ile başa çıkamamamızdır.                                                     

           En büyük stresi, içine düştüğümüz durumu kontrol etmek, etkilemek ya da değiştirmek için kendimizi güçsüz hissettiğimizde ya da böyle olduğuna inandığımızda; yani kontrol altına almaya hazırlıklı olmadığımız, beklenmedik bir durumla karşılaştığımızda duyarız. Stresin dört temel kaynağı vardır: çevresel etkenler(Hava ve yol durumu gibi), toplumsal stres etkenleri(Zamanında yetiştirilmesi gereken işler, ödenmesi gereken borçlar gibi), fizyolojik etkenler(Yaşlanma, kötü beslenme gibi) ve kendi düşüncelerimiz. Kişilik tipleri de insanları strese yaklaştıran diğer faktördür. Kişilik tiplerinden bahsedecek olursak: A tipi davranış özellikleri genellikle acele konuşmak, diğer insanlar konuşurken acele etmek, hızlı yemek, sırada beklemekten nefret etmek, asla bir şeye yetişmek durumunda olmamak, zamanın elverdiğinden daha fazla etkinlikle dolu bir programa sahip olmak, zamanı boşa harcamaktan nefret etmek, aynı anda bir çok şeyi yapmaya çalışmak, çok yavaş insanlara karşı sabırsızlık, dinlenme, dostluk veya zevk verici şeyler için çok az zaman ayırmaktır. Örgütlerin çoğu A tipi davranışlar gösteren kişileri ödüllendirmekte ve kendi yöneticilerinden A tipi davranış modellerini benimsemelerini beklemektedir. Bu nedenle de örgütlerdeki pek çok birey, fiziksel ve zihinsel sağlığı pahasına bu özellikleri göstermektedir (Pehlivan, 1995). B tipi davranış özelliği gösteren bireyler, A tipindeki bireylerin tam tersidir. B tipi insanlar, katı kurallardan arınmış ve esnektirler. Zamanı sorun etmezler, rahat ve sabırlıdırlar. Başarı konusunda aşırı hırslı değildirler. Kolay kolay sinirlenmez ve tedirgin olmazlar. Yaptıkları işten zevk almayı bilirler. İşleriyle ilgili rahatlıkları onlara suçluluk duygusu vermez, sakin ve düzenli çalışırlar. B tipi birey, A tipi bireyin tersine kolay yaşayan bir tiptir. Oldukça açık ve rahattırlar. Zamanla pek ilgilenmezler. Başarı onlara pek fazla bir şey vermez. Başkaları ile yarışa girmezler. Konuşmaları bile daha rahat ve sakin bir tondadır. B tipi birey, kendisinden ve çevresinden emin bir tiptir (Pehlivan, 2000). Örgütlerde çalışan bireyler, A ve B tipinin özelliklerini karışık olarak da taşıyabilirler. Bu tip bireylere karma tip denmektedir. Ancak önemli olan, bireyin hangi tipin özelliklerine daha yakın davranışlar sergilediğidir. Amaç, işgörenlerin kendisine zarar vermeden, işle ve iş ortamındaki diğer insanlarla barışık bir biçimde çalışmasını sağlamaktır (Pehlivan, 2000). Analizlere göre A tipi kişilik B tipi kişiliğe oranla strese daha kolay yakalanır. B tipi kişiliğin rahat tavırları stresten uzaktır. Ama sonuçta karma kişiliğe sahip olmak her zaman daha iyidir.

            Yaşadığınız anlardaki olayları nasıl yorumladığınız sizi strese götüren en büyük etkendir. Örneğin: yöneticinizin sevimsiz bir bakışını “yaptığım işi beğenmiyor” diye yorumlayabilirsiniz ancak o bakışı yorgunluk belirtisi olarak görürseniz stres duymazsanız. Sonuç olarak olaylara karşı düşüncelerinizi iyi belirlemelisiniz.

            Beden, stres ile karşılaştığında tepkisini 3 aşamada gerçekleştirir. Bunlar: alarm aşaması, direnme aşaması ve tükenme aşamasıdır. Alarm aşaması, stres ile karşılaştığımız ilk andır ve bedenimiz “savaş ya da kaç tepkisi” gösterir. Bu durum kalp atışlarının hızlanması, tansiyonun yükselmesi, solunumun hızlanması ve ani adrenalin salgılanması biçiminde gelişir. Direnme aşaması, stres kaynağına uyum sağlanırsa her şey normale döner. Bu aşamada kaybedilen enerji, yeniden kazanılmaya ve bedendeki tahribat giderilmeye çalışılır. Tükenme aşaması, eğer stres kaynağı ile başa çıkılamaz ve uyum sağlanamaz ise, fiziksel kaynaklar kullanılamaz ve bu aşamaya geçilir. Zihin, göz korkutucu bir durum algıladığı sürece, vücut uyarılmış olarak kalır ve stresle ilgili hastalıklar ortaya çıkabilir. Sözgelimi, süreğen stres, kimi insanlarda kas gerginliğine, yorgunluğa, hipertansiyona, migrene, ülserlere ya da süreğen ishale neden olabilir.

            Stres tepkilerini oluşturan beyniniz bu tepkileri ortadan da kaldırabilir. Bireysel olarak kullanılan bazı stratejiler, stresle başa çıkmada çok gerekli ve önemli bir yer tutmaktadır. Bu stratejilerin ortak yönü, hemen hemen tümünün kişisel alışkanlıklar ile fiziksel, psikolojik ve davranışsal yapıların kontrol altına alınmasını öngörmeleridir. Böylece bedende başlayan ve zararlı olan stres tepkisi karşı önlemler alınarak etkisiz kılınmaya çalışılmaktadır. Bireysel olarak stresle başa çıkmada, bedensel hareketler (egzersiz), solunum egzersizi, meditasyon, biyo feedback (biyolojik dönüt), gevşeme (relaxation), beslenme ve diyet, toplumsal destek alma, sosyal, kültürel ve sportif etkinliklere katılma, masaj, dua ve ibadet, zaman yönetimi gibi teknikler yararlı olabilir (Pehlivan, 1995). Ayrıca, çevrenizde olup bitenler hakkında düşüncelerinizi değiştirebilir gösterdiğiniz tepkileri değiştirebilirsiniz, zihninizi rahatsız eden duyguların sorumluluğunu alabilirsiniz, stres yaratan durumlardan mümkün olduğunca uzak durmayı seçebilirsiniz, içinize huzur verecek etkinlikler yapabilirsiniz.

           Sonuç olarak stres içinde bulunduğunuz durumu yorumlamakla başlar. Önce “Başıma gelebilecek en kötü şey ne?” sorusuna yanıt verip, stres hissettiğiniz zamanlarda bunu düşünerek karşınızdaki durumun o kadar da kötü olmadığını anlamak sizi rahatlatabilir. Stres tepkilerinizin neler olduğunu ve bunları hangi koşullarda hissettiğinizi bilmek, özyönetim sürecinin başlangıcıdır. Yani kendimizi motive etmeli, özyönetimimizi geliştirmeli, stresle başa çıkmaya çalışmalıyız. Yukarda belirttiğim gibi stres, uzun dönemde bedenimizi ele geçirirken sağlığımızı dahi elimizden alabilir. Stres yönetimine önem vermeli, hatta gerekirse bu konuda yardımcı olacak bir psikologa danışabiliriz.

                                                              KAYNAKÇA

            KİTAP

            Weiss, D. H. (1993). Stres Kontrolü. (D. Şahiner, Çev.) İstanbul: Rota Yayın Tanıtım

            Köroğlu, Prof. Dr. E. (2012). Klinik Psikiyatri. Ankara: HYB Basım Yayın.

        Cüceloğlu, D. (1994). İnsan ve Davranışı. Psikolojinin Temel Kavramları. İstanbul: Remzi Kitabevi

            Pehlivan, İ. (1995) Yönetimde Stres Kaynakları. Ankara: Pegem Yayınları

            Pehlivan, İ. (2000) İş Yaşamında Stres. 1. Baskı. Ankara: Pegem Yayınları

            MAKALE

GÜÇLÜ, Nezahat (2001); “Stres Yönetimi”, G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 21, Sayı:1, 91-109

Devamını Oku

                              TYPES OF PEOPLE IN TURKEY

              We can categorize according to regions in Turkey. People and people’s particulars are very various. Our tastes, our hobbies, our natures make us unique. So, there are different types of people in Turkey. Basically, there are three types of Turkish people: coastal people, eastern people, anatolia people.

              Anatolia people are the most dominant type in Turkey. Central anatolia include this people. These people don’t care their clothes. There aren’t very free life. Anatolia people are better than eastern people. Because, anatolia people have more free life who are more friendly. Therefore, people do not live their lifes freely. The usually eat meat and pasta. People are interested in agriculture, commerce and stockbreeding. They have maximum of 4 children. Anatolia people should visit many places. They should change some opinions.

              Eastern people are the most nonliberal type in Turkey. These people depend their manners. People’s manners are “Töre”. People’s manners consist of strict rules. It should be noted that, these rules can lead to death people, these deaths usually occur about marriage issue. Power is in men. They usually eat meat. They have at least 5 children. People are interested in agriculture and stockbreeding. Eastern people should develop themselves. Eastern people should read many books. They should change some opinions. They should visit many places.

              Coastal people are the most independent type in Turkey. Coastal people have free life. They are very friendly. They always wear casual clothes. They always eat fish and herb. People are interested in agriculture and fisheries. Coastal people’s all styles are comfortable. I love these people for their kindness.

              There are different types of Turkish people. Our tastes, our hobbies, our natures are different. There are coastal, anatolia and eastern types of Turkish people. Anatolia people are better than eastern people. Because, anatolia people have more free life who are more friendly. But, coastal people are very very friendly who are so free life. According to me, coastal people are very friendly and outgoing. I love these people.

Devamını Oku

                                            The Importance of Promotion

         Why is promotion important for a business? Promotions are an effective way for you to market your business or products and services. There are lots of businesses and too many products. Customers need to know about a good product and be convinced to buy. That is the job of promotion. Promotion is the best advertising for businesses because customers immediately notice new products or services, products or services spread to broad market and products or services remain popular.

          Promotions raise awareness of consumers to new products or services. Promotions create new scope and communication opportunities. For example, discount vouchers: customers will use discount vouchers in your next purchase.  Free gifts: customers will buy another product, so customers will notice another product. In addition, Rexona give free mini deodorants, this is purpose of product’ promotion. Display stands: explain and demonstrate ways of products.  We can see display stands in some shopping centers. They can offer sausage to us. Thus, we can try its taste. Therefore, we will try the new product and accordingly we will choose our decision.

         Promotions expand the use of the products or services. In this way, products or services reach broad spectrum of consumers. For example, advertising on TV and radio: one of the easiest way to create new scope for your customers is to create news. Company can distribute books and brochures about the products or sevices.Competitions: They will be encouraging for buying products. Watsons organized a competition at Christmas. If you shared Watsons wishing card on Instagram, you would win new mascara. This competition was promotion. In this way, Watsons introduced new mascara. 

         Products or services are remained popular by means of promotions. The most important thing is loyalty card! Customers earn points for buying certain goods or shopping. They gain rewards and bonus packs. Businesses like airlines and hotels successfully use rewards programs to encourage customer loyalty. For example, Hilton Hotels own loyalty programs. Loyalty program’s name is Hilton HHonors. When you had Hilton’s loyalty card, Hilton Hotel gradated you. Respectively: blue, silver, gold, diamond.  If you often stay in Hilton Hotels,  you will have diamond status. Moreover, you can earn treats and discounts with these statuses. Another example, if you have a coffee shop, for instance, you will give the card on each sale. After customers make six or twelve purchases, they can use the card for a free cup of coffee. Furthermore, inviting to the company: When customers visited the company, company promote the new product by giving them.

         In his famous quote, Phineas Taylor Barnum says: “Without promotion something terrible happens… Nothing!” Companies should use promotions to remain active at all times. Company can develop with promotions, because customers notice new products or services, products or services spread to broad market and products or services remain popular. Finally, promotional activities will develop and maintain a brand, so companies should attach importance to promotions.

Devamını Oku